Καταναλωτικό δάνειο: τι είναι, κόστος και ΣΕΠΠΕ (ΣΕΠΕ)

Τι είναι το καταναλωτικό δάνειο και ποιοι τύποι υπάρχουν

Καταναλωτικό δάνειο είναι κάθε δάνειο που παίρνει ένα φυσικό πρόσωπο για σκοπό εκτός επαγγέλματος ή επιχείρησης: ένα προσωπικό δάνειο, ένα δάνειο αυτοκινήτου, χρηματοδότηση μιας αγοράς ή εξόφληση άλλων χρεών. Ο ν. 5317/2026 ορίζει ως «καταναλωτή» το φυσικό πρόσωπο που δεν ενεργεί στο πλαίσιο εμπορικής ή επαγγελματικής δραστηριότητας, και ως «πιστωτικό φορέα» όποιον χορηγεί πίστωση επαγγελματικά. Η εξασφάλιση, η διάρκεια και το είδος του επιτοκίου αλλάζουν από προϊόν σε προϊόν, και αυτά καθορίζουν το κόστος.

Πηγή: ν. 5317/2026, άρθρα 3 και 4· έντυπο ΣΕΠΠΕ προσωπικών δανείων μιας συστημικής τράπεζας (ενημέρωση 08/10/2026). Έλεγχος 17/10/2026.

Ποιος νόμος ισχύει: τι αλλάζει στις 20/11/2026

Σήμερα η καταναλωτική πίστη διέπεται από την ΚΥΑ Ζ1/699/2010 (Β΄ 917), που ενσωμάτωσε την οδηγία 2008/48/ΕΚ. Ο ν. 5317/2026 ↗ (εξωτερικός σύνδεσμος) (ΦΕΚ Α΄ 108/10.07.2026), που ενσωματώνει την οδηγία (ΕΕ) 2023/2225, ορίζει ότι το Μέρος Α΄ εφαρμόζεται από την 20ή Νοεμβρίου 2026 και ότι η ΚΥΑ καταργείται από την ίδια ημερομηνία. Ο νέος νόμος δεν είναι αναδρομικός: οι συμβάσεις που είναι σε ισχύ στις 20/11/2026 εξακολουθούν να διέπονται από την ΚΥΑ ↗ (εξωτερικός σύνδεσμος) έως τη λύση τους. Εξαίρεση: για τις συμβάσεις αόριστης διάρκειας (π.χ. ανοιχτά όρια) εφαρμόζονται και στις υπάρχουσες κάποια άρθρα, όπως αυτά για τις μεταβολές επιτοκίου και την καταγγελία.

Πηγή: ν. 5317/2026, άρθρα 3, 34, 40, 64, 65, 143· Your Europe, «Καταναλωτικές πιστώσεις και δάνεια». Έλεγχος 17/10/2026.

Επιτόκιο, εισφορά 0,6% και ΣΕΠΠΕ: το πραγματικό κόστος

Τρία διαφορετικά ποσοστά κυκλοφορούν σε κάθε προσφορά. Το ονομαστικό επιτόκιο είναι ο τόκος που διαφημίζεται. Πάνω του προστίθεται η εισφορά του ν. 128/1975, που ο ν. 3152/2003 (άρθρο 19) ↗ (εξωτερικός σύνδεσμος) έχει ορίσει σε 0,6% ετησίως για τα χορηγούμενα δάνεια από 1/6/2003· τα στεγαστικά έχουν δικό τους, χαμηλότερο συντελεστή, που εξηγούμε στον υπολογιστή δόσης δανείου. Το έντυπο μιας συστημικής τράπεζας το γράφει ρητά: τα επιτόκια είναι ονομαστικά και προσαυξάνονται με την εισφορά 0,6%. Τέλος, το ΣΕΠΠΕ μετρά όλο το κόστος σε ετήσια βάση.

Ο ν. 5317/2026 ορίζει το συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο (στον νόμο «Σ.Ε.Π.Ε.») ως το συνολικό κόστος της πίστωσης για τον καταναλωτή, ως ετήσιο ποσοστό του συνολικού ποσού. Στο κόστος μπαίνουν τόκοι, προμήθειες, φόροι και κάθε άλλη αμοιβή που γνωρίζει ο δανειστής, καθώς και τα ασφάλιστρα όταν η ασφάλιση είναι υποχρεωτική για να εγκριθεί το δάνειο. Δεν μπαίνουν τα συμβολαιογραφικά έξοδα ούτε οι επιβαρύνσεις από δική σου παράβαση, όπως οι τόκοι υπερημερίας (άρθρο 39). Αν το επιτόκιο είναι κυμαινόμενο, το ΣΕΠΕ υπολογίζεται με την παραδοχή ότι το επιτόκιο μένει σταθερό στο αρχικό του επίπεδο μέχρι το τέλος. Άρα ένα κυμαινόμενο δάνειο μπορεί να στοιχίσει περισσότερο από το ΣΕΠΕ που βλέπεις, αν ανέβει το Euribor.

Υπολογισμός Οβολού με τύπο ισόποσης δόσης και εξίσωση ΣΕΠΕ (έξοδα καταβλητέα στην εκταμίευση)· η προσφορά Γ ταυτίζεται με ΣΕΠΠΕ 12,50% και δόση 217,42 € του εντύπου της τράπεζας (το έντυπο δίνει σύνολο 13.235,45 € με μη στρογγυλοποιημένη δόση). Οι Α και Β είναι υποθετικές.

Η προσφορά Β έχει τη μικρότερη δόση και το μικρότερο επιτόκιο, αλλά κοστίζει 108,40 € περισσότερο από την Α και έχει ΣΕΠΕ 0,83 μονάδες υψηλότερο. Αυτό ακριβώς δείχνει το ΣΕΠΕ: ποια προσφορά είναι φθηνότερη όταν συγκρίνεις και τα έξοδα. Η εισφορά στην Α κοστίζει περίπου 2,93 € τον μήνα, δηλαδή περίπου 175 € σε πέντε χρόνια, σε σχέση με την ίδια δόση χωρίς εισφορά (207,58 €). Για τη δική σου δόση δοκίμασε τον υπολογιστή δόσης δανείου, και δες πώς ο τόκος επί τόκου μετρά στον σύνθετο τόκο.

Πλαφόν στο ΣΕΠΕ και στο συνολικό κόστος: τι λέει ο νόμος και τι εκκρεμεί

Στην ΚΥΑ που ισχύει σήμερα δεν βρήκα ανώτατο όριο στο κόστος της καταναλωτικής πίστης. Ο ν. 5317/2026, άρθρο 40 ↗ (εξωτερικός σύνδεσμος), βάζει από τις 20/11/2026 δύο όρια για τις νέες συμβάσεις, και τα δύο ισχύουν και για σταθερό και για κυμαινόμενο επιτόκιο:

• Όριο στο ΣΕΠΕ: δεν μπορεί να ξεπερνά το μέσο ΣΕΠΕ για πιστώσεις του ίδιου τύπου, όπως το δημοσιεύει τριμηνιαία η Τράπεζα της Ελλάδος, προσαυξημένο κατά 30% έως 50%. Το ακριβές ποσοστό θα οριστεί με κοινή υπουργική απόφαση (άρθρο 62 παρ. 2). Στις 17/10/2026 δεν βρήκα τέτοια απόφαση.
• Όριο στο συνολικό κόστος: τόκοι, επιβαρύνσεις και έξοδα μαζί δεν ξεπερνούν ποσοστό του κεφαλαίου, ανάλογα με τη διάρκεια (πίνακας). Για τις πιστωτικές κάρτες ισχύει μόνο το πρώτο όριο.

Πηγή: ν. 5317/2026, άρθρο 40 παρ. 2 και 3. Η τελευταία στήλη είναι υπολογισμός Οβολού. Έλεγχος 17/10/2026.

Πόσο «δαγκώνει» το δεύτερο όριο; Στο παράδειγμά μας οι προσφορές Α, Β και Γ κοστίζουν 26% έως 32% του κεφαλαίου, πολύ κάτω από το 70% που ισχύει για πέντε έτη. Αν το κόστος έφτανε ακριβώς στα 7.000 €, η δόση για 60 μήνες θα ήταν 283,33 € και το ΣΕΠΕ περίπου 25,9%. Για διάρκεια οκτώ ετών το ίδιο 70% αντιστοιχεί σε ΣΕΠΕ περίπου 15,6% (υπολογισμός Οβολού με ισόποσες δόσεις, χωρίς εφάπαξ έξοδα). Ποιο από τα δύο όρια θα δαγκώνει πρώτο θα φανεί όταν οριστεί το ποσοστό και δημοσιευτεί το μέσο ΣΕΠΕ της Τράπεζας της Ελλάδος.

Ο νόμος βάζει και όριο στις χρεώσεις: από 20/11/2026 επιτρέπονται μόνο έξοδα που αντιστοιχούν σε ειδική υπηρεσία του δανειστή ή σε πραγματικές δαπάνες υπέρ τρίτων, και όχι για να καλύπτεται το λειτουργικό του κόστος (άρθρο 40 παρ. 4). Ένα «έξοδο φακέλου» θα πρέπει λοιπόν να δικαιολογείται από υπηρεσία.

Η προσυμβατική ενημέρωση: το έντυπο που παίρνεις πριν υπογράψεις

Πριν δεσμευτείς, ο δανειστής πρέπει να σου δώσει δωρεάν τις βασικές πληροφορίες με το έντυπο τυποποιημένων ευρωπαϊκών πληροφοριών καταναλωτικής πίστης, ώστε να συγκρίνεις προσφορές. Κατά το άρθρο 10 του ν. 5317/2026 ↗ (εξωτερικός σύνδεσμος), στο πρώτο μέρος του εντύπου, που είναι μία ή δύο σελίδες, βρίσκεις μεταξύ άλλων: το συνολικό ποσό και τη διάρκεια, το χρεωστικό επιτόκιο, το ΣΕΠΕ και το συνολικό ποσό που θα πληρώσεις, το ποσό και την περιοδικότητα των δόσεων, το επιτόκιο υπερημερίας, το αν υπάρχει υπαναχώρηση και πρόωρη εξόφληση. Ακολουθούν, πιο κάτω, το αντιπροσωπευτικό παράδειγμα, τα έξοδα, οι υποχρεωτικές ασφαλίσεις και πόσο καιρό δεσμεύει η προσφορά τον δανειστή, που δεν μπορεί να είναι λιγότερο από 14 ημέρες.

Ο νόμος ρυθμίζει και τη διαφήμιση: κάθε διαφήμιση δανείου πρέπει να έχει την προειδοποίηση

«Προσοχή! Ο δανεισμός χρημάτων κοστίζει χρήματα»

— ν. 5317/2026, άρθρο 8 παρ. 1

Αν η διαφήμιση αναφέρει επιτόκιο ή αριθμούς για το κόστος, πρέπει να δίνει και το ΣΕΠΕ, το ποσό της πίστωσης, τη διάρκεια, το σύνολο πληρωτέο και το ποσό των δόσεων. Αν σου δώσουν το έντυπο λιγότερο από μία ημέρα πριν δεσμευτείς, ο δανειστής πρέπει να σου θυμίσει το δικαίωμα υπαναχώρησης μέσα σε 1 έως 7 ημέρες από τη σύναψη.

Το δικαίωμα υπαναχώρησης σε 14 ημέρες

Μετά την υπογραφή έχεις τον χρόνο να το ξανασκεφτείς, χωρίς να εξηγήσεις γιατί:

«Ο καταναλωτής μπορεί να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση πίστωσης, χωρίς υποχρέωση αιτιολογίας, εντός προθεσμίας δεκατεσσάρων (14) ημερολογιακών ημερών.»

— ν. 5317/2026, άρθρο 34 παρ. 1

Η προθεσμία αρχίζει από τη σύναψη της σύμβασης ή από την ημέρα που παίρνεις τους όρους και τις πληροφορίες, αν αυτή είναι μεταγενέστερη. Αν ποτέ δεν τις πήρες, λήγει 12 μήνες και 14 ημέρες μετά τη σύναψη. Η υπαναχώρηση σου κοστίζει τον τόκο των ημερών που είχες τα χρήματα, συν τυχόν έξοδα του δανειστή προς δημόσιες υπηρεσίες.

1. Ειδοποίησε εγγράφως μέσα στην προθεσμία

   Στείλε τη δήλωση στον δανειστή με το σταθερό μέσο που προσδιορίζει η σύμβαση (π.χ. ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή έντυπο). Η προθεσμία τηρείται αν στείλεις τη δήλωση πριν λήξει.

2. Επίστρεψε το κεφάλαιο και τον τόκο

   Πλήρωσε το κεφάλαιο και τους δεδουλευμένους τόκους με το συμφωνημένο επιτόκιο, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και το πολύ σε 30 ημέρες από την αποστολή της δήλωσης.

3. Έλεγξε τι άλλο ακυρώνεται

   Ο δανειστής μπορεί να ζητήσει μόνο έξοδα που πλήρωσε σε δημόσιες υπηρεσίες και δεν ανακτά. Οι συμπληρωματικές υπηρεσίες που αγόρασες μαζί με το δάνειο (π.χ. η ασφάλιση) παύουν να σε δεσμεύουν.

Πρόωρη εξόφληση: πότε μπορεί να σου ζητήσουν αποζημίωση

Για τις νέες συμβάσεις, ο νόμος λέει:

«Ο καταναλωτής δικαιούται οποτεδήποτε να προβαίνει σε πρόωρη εξόφληση.»

— ν. 5317/2026, άρθρο 37 παρ. 1

Δικαιούσαι και μείωση του συνολικού κόστους για τον χρόνο που απομένει. Ο δανειστής δικαιούται «εύλογη» αποζημίωση μόνο αν συντρέχουν και οι δύο προϋποθέσεις ↗ (εξωτερικός σύνδεσμος): η εξόφληση γίνεται όσο το επιτόκιο είναι σταθερό και το ποσό που εξοφλείς ξεπερνά τα 10.000 € μέσα σε 12 μήνες. Ακόμη και τότε, η αποζημίωση δεν ξεπερνά το 1% του ποσού που εξοφλείς (0,5% αν απομένει έως ένας χρόνος) ούτε τους τόκους που θα πλήρωνες μέχρι τη λήξη. Δεν δικαιούται αποζημίωση όταν το επιτόκιο δεν είναι σταθερό, όταν η εξόφληση γίνεται από ασφαλιστήριο εξόφλησης ή όταν το δάνειο είναι δυνατότητα υπερανάληψης.

Στα παραδείγματα του εντύπου μιας τράπεζας το επιτόκιο είναι κυμαινόμενο (Euribor συν σταθερό περιθώριο)· σε μια νέα σύμβαση με τέτοιο επιτόκιο δεν θα δικαιούνταν αποζημίωση. Για συμβάσεις πριν από τις 20/11/2026 μετράνε οι όροι της σύμβασης και η ΚΥΑ· η ευρωπαϊκή σύνοψη για την οδηγία 2008/48 λέει ότι η αντισταθμιστική πληρωμή δεν πρέπει να ξεπερνά το σύνολο των τόκων που χάνονται. Ρώτα γραπτά την τράπεζα πριν υποθέσεις τα όρια του νέου νόμου. Για τον υπολογισμό, δες τον οδηγό για την πρόωρη εξόφληση και τη μεταφορά δανείου.

Πώς σε κρίνει η τράπεζα: Τειρεσίας, εισόδημα και όρια δόσης

Ο δανειστής πρέπει να αξιολογήσει «ενδελεχώς» την πιστοληπτική σου ικανότητα πριν σου δώσει πίστωση, και μπορεί να ελέγξει βάσεις δεδομένων, αλλά όχι να βασιστεί μόνο στο ιστορικό σου (άρθρο 22 ↗ (εξωτερικός σύνδεσμος)). Η βάση του Τειρεσία είναι μία από αυτές· ο ίδιος ο Τειρεσίας γράφει στις συχνές ερωτήσεις ↗ (εξωτερικός σύνδεσμος) του ότι τα στοιχεία του δεν υποχρεώνουν, ούτε εμποδίζουν, μια τράπεζα να ολοκληρώσει συναλλαγή. Μπορείς να δεις δωρεάν τι έχει για σένα, και ο όρος στο λεξικό εξηγεί τη διαφορά λευκού και μαύρου αρχείου.

Όρια δόσης: τα όρια DSTI και LTV της Τράπεζας της Ελλάδος ↗ (εξωτερικός σύνδεσμος), που ισχύουν από 1/1/2025, αφορούν «δάνεια και λοιπές πιστώσεις προς φυσικά πρόσωπα με εξασφάλιση οικιστικό ακίνητο στην Ελλάδα». Ένα ανεξασφάλιστο καταναλωτικό δάνειο δεν έχει, με βάση αυτή την πράξη, νομικό όριο δόσης· το κρίνει η τράπεζα με δικά της κριτήρια. Δεν βρήκα απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος για λεπτομέρειες της αξιολόγησης (ο νόμος την επιτρέπει στο άρθρο 62 παρ. 1). Η δόση του όμως θα μετρήσει αν αργότερα ζητήσεις στεγαστικό, όπου οι συνολικές δόσεις όλων των χρεών σου δεν μπορούν να ξεπερνούν το 40% του καθαρού διαθέσιμου εισοδήματος (50% για αγοραστή για πρώτη φορά). Δες πώς υπολογίζεται στο «πόσο δάνειο μπορώ να πάρω».

Αν σε απορρίψουν με βάση έρευνα σε βάση δεδομένων, ο δανειστής πρέπει να σε ενημερώσει δωρεάν και το αργότερο σε 3 εργάσιμες ημέρες για το αποτέλεσμα (άρθρο 26). Αν η αξιολόγηση έγινε με αυτοματοποιημένη επεξεργασία, μπορείς να ζητήσεις ανθρώπινη παρέμβαση, εξήγηση και επανεξέταση (άρθρο 24).

Δάνειο αυτοκινήτου και αγορές με δόσεις: τι προσέχεις επιπλέον

• Ασφάλιση: η τράπεζα μπορεί να ζητήσει ασφάλιση αν δικαιολογείται, αλλά πρέπει να δεχτεί ασφάλιση της επιλογής σου, αν η κάλυψη είναι αντίστοιχη, και η ασφάλιση δεν συνάπτεται πριν περάσουν 3 εργάσιμες από την ενημέρωση, εκτός αν το ζητήσεις ρητά (άρθρο 16).
• Δέσμευση προϊόντων: απαγορεύεται η πρακτική δέσμευσης, δηλαδή να σου πουλούν το δάνειο μόνο μαζί με άλλο προϊόν (άρθρο 15). Επιτρέπεται η ομαδοποίηση, αλλά τότε πρέπει να σου πουν ότι η πίστωση διατίθεται και χωρίς τα άλλα προϊόντα.
• Σαφής συναίνεση: δεν επιτρέπεται σιωπηρή συναίνεση, π.χ. προεπιλεγμένα τετραγωνίδια για πρόσθετες υπηρεσίες (άρθρο 17).
• Συνδεδεμένη πίστωση: αν το δάνειο χρηματοδοτεί συγκεκριμένο προϊόν και η αγορά δεν παραδοθεί ή δεν ανταποκρίνεται στη σύμβαση, μπορείς να στραφείς κατά του δανειστή, αφού πρώτα στραφείς εγγράφως στον πωλητή και δεν ικανοποιηθείς σε 30 ημέρες (άρθρο 35).

Αν δυσκολευτείς να πληρώνεις τις δόσεις

Πριν ξεκινήσει αναγκαστική εκτέλεση, ο δανειστής πρέπει να λάβει εύλογα μέτρα ρύθμισης, όπως παράταση της διάρκειας, αναβολή δόσεων ή μείωση του επιτοκίου (άρθρο 44). Έχεις και δικαίωμα σε δωρεάν ανεξάρτητη συμβουλευτική για χρέη, από φορείς όπως τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Δανειοληπτών, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή και οι εγγεγραμμένες ενώσεις καταναλωτών (άρθρο 45). Μην αφήσεις τις καθυστερήσεις να μαζευτούν· δες τον εξωδικαστικό μηχανισμό και πώς οι καθυστερήσεις γράφονται στον Τειρεσία.

Απάτες: πώς ελέγχεις ότι ο δανειστής είναι νόμιμος

Το επάγγελμα του δανειστή δεν είναι ελεύθερο. Ο ν. 4261/2014 (άρθρο 9, στη μορφή που του δίνει το άρθρο 52 του ν. 5317/2026 ↗ (εξωτερικός σύνδεσμος)) απαγορεύει την κατ’ επάγγελμα χορήγηση δανείων χωρίς ειδική άδεια της Τράπεζας της Ελλάδος. Από 20/11/2026 η Τράπεζα της Ελλάδος τηρεί και δημόσιο μητρώο των αδειοδοτημένων πιστωτικών φορέων (άρθρα 50 και 51). Ήδη σήμερα η σελίδα «Εποπτευόμενα ιδρύματα» της Τράπεζας της Ελλάδος ↗ (εξωτερικός σύνδεσμος) δημοσιεύει πίνακες με τα πιστωτικά ιδρύματα και τις εταιρείες παροχής πιστώσεων. Έλεγξε εκεί την επωνυμία πριν στείλεις έγγραφα ή χρήματα.

• Ο νόμος απαγορεύει να σου δώσουν πίστωση που δεν ζήτησες (άρθρο 21). Ένα «προεγκεκριμένο» δάνειο από άγνωστο αποστολέα είναι σήμα κινδύνου.
• Οι πληροφορίες που προβλέπει ο νόμος δίνονται δωρεάν (άρθρο 5). Χρέωση μόνο για να δεις τους όρους δεν συνάδει με αυτόν τον κανόνα.
• Δική μας εκτίμηση, όχι διάταξη: μια προσφορά χωρίς ΣΕΠΕ, σύνολο πληρωτέο και έντυπο πληροφοριών δεν σου επιτρέπει να τη συγκρίνεις.

Στον οδηγό για τις απάτες με δάνεια θα βρεις περισσότερα. Δεν προτείνουμε ούτε αξιολογούμε εταιρείες δανείων.

Πώς συγκρίνεις δύο προσφορές

1. Ζήτα το ίδιο ποσό και την ίδια διάρκεια

   Αλλιώς δεν συγκρίνονται. Πάρε το έντυπο πληροφοριών από κάθε τράπεζα, και σημείωσε ποια ημερομηνία ισχύει η προσφορά.

2. Διάβασε το ΣΕΠΕ και το σύνολο πληρωτέο

   Όχι μόνο το επιτόκιο ή τη δόση. Ρώτα αν το επιτόκιο είναι σταθερό ή κυμαινόμενο και πού μπαίνουν τα έξοδα.

3. Ζήτα να φαίνονται χωριστά η εισφορά, τα έξοδα και τα ασφάλιστρα

   Έτσι βλέπεις τι είναι υποχρεωτικό και τι προαιρετικό.

4. Έλεγξε τη δόση με το εισόδημά σου

   Υπολόγισε τη δόση με τον υπολογιστή δόσης και δες τι μένει μετά τα άλλα χρέη. Και η σελίδα των δανείων έχει περισσότερα εργαλεία.

5. Κράτα τις 14 ημέρες

   Μετά την υπογραφή έχεις προθεσμία υπαναχώρησης. Σημείωσε στο ημερολόγιο την τελευταία μέρα.